Adana Olgunlaşma Enstitüsü, yüzlerce yıl önce Adana yöresindeki kadınların güzelliğiyle simgeleşen, saygıdan konuşamayan genç kızların ve gelinlerin dili olan oyaları ilk kez 'Boncuk Oyası' adı altında bir koleksiyonda topladı.
Adana Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü İkbal Kalın, yaptığı açıklamada, enstitü olarak hazırladıkları ''Boncuk Oyası'' koleksiyonunu Çukurova'daki ve Toroslar'daki köyleri tek tek gezerek kadınların kılık kıyafetlerinde kullandıkları süslemelerden yararlanarak hazırladıklarını söyledi. Koleksiyonun 2 yıllık bir süreçte hazırlandığını belirten Kalın, 'El sanatları insanoğlu var olduğundan beri tabiat şartlarına karşı örtünmek ve korunmak amacıyla ilk örneklerini vermiştir. Daha sonra gelişerek çevre
şartlarına göre değişimler gösterip duygularını, sanatsal beğenilerini ve kültürel zenginliklerini aktaran bir araç halini almıştır. Geleneksel kültürümüzün en önemli parçalarından biri de oyalardır. Oya yapma çiçekle örgü sanatının birleşmesinden doğar. Ayrıca taşıdıkları mesajlarla bir iletişim aracı olarak da kullanılmıştır. Türk halkının üstün zevkini, zekasını ve inceliğini iplere döken kadınlarımız oya gibi süslerle de güzellik sembolü olmuştur' dedi.
YÜZYILLARDIR GENÇ KIZLARIN DİLİ OLDU
Yüzyıllardan beri oyaların var olduğunu, teknik, renk, konu, malzeme ve kompozisyon yönünden çok büyük bir kültürel zenginliği barındırdığını ifade eden Kalın, 'Oyaların ilk çıkış yeri Anadolu olarak bilinir. Türklere özgü oyalar her yörede hatta yöre içinde bile farklılık gösterir. Adana ise boncuk oyasında tektir. Adana'da Toroslar'daki Yörükler ile Çukurova'daki Adanalıların yapmış olduğu boncuk oyaları farklılık gösterir. Çünkü Toroslar'da Yörükler boncuk oyasını ayakta yaparken Çukurovalılar daha rahat ve oturarak yaparlar. Bu da oyalara yansımıştır' diye konuştu.
RENK RENK BONCUKLARLA İŞLENİYOR
Genellikle tülbent kenarlıklarını süsleyen boncuk oyalarında beyaz, sarı, kırmızı, mavi, yeşil, turuncu, siyah, kahverengi ve mor renklerin hakim olduğunu vurgulayan Kalın, Adana yöresinde yapılan boncuk oyasının her genç kızın çeyizinde özel olarak ahşap kutularda saklandığını, kına günü gelen misafirlerin başına bu ahşap kutudan çıkartılan oyalı yazmaların örtüldüğünü ve ev sahibinin misafirlere önemi bir hediyesi olduğunu söyledi.
HANGİ OYA NE ANLATIYOR?
Kalın, oyaların o dönem genç kızların ve gelinlerin dili olduğunu saygıdan dolayı konuşamayan genç kızların ve gelinlerin dile getirmek istediklerini oyalar vasıtasıyla ifade ettiğini belirten Kalın şunları söyledi: 'Her oyanın bir anlamı vardır. Oyalar genç kızların mutluluklarını, hüzünlerini, üzüntülerini kısacası tüm duygu ve düşüncelerini yansıtmaktadır. Geleneklere göre gelinler büyüklerin yanında konuşamazmış. Anlatmak istediklerini oyalara döker, sözsüz iletişim aracı olarak oyaları kullanırlarmış. Örneğin yeşil ve yeşilin tonları gelinin evde mutlu olduğunu, sarı oya ise mutsuz, halsiz ve bezginliği ifade eder. Başına biber motifli oyalı yazma takan gelin 'aramız biber gibi acı' demek ister. Çakır dikeni ise gelinin kaynanasına 'bana diken gibi batma' mesajını iletmek ister.'
Halk kültürünü yansıtan 'Hanım Çantası', 'Ergen Bıyığı', 'Aşık Yolunu Şaşırmış', 'Deli Dut', 'Balık Kılçığı' ve 'Kızlar Coşturan' gibi isimlerle anılan oyaların bulunduğunu kaydeden Kalın, Adana yöresindeki oyaların konularının çiçek, böcek, meyve figürleri ve geometrik biçimler şeklinde olduğunu boncukların parlaklığının oyalara farklı bir hava kattığını bayanların başını daha da güzelleştirdiğini ifade etti.
Boncuk koleksiyonunu, yöre kültürünü yozlaştırılmadan doğru ve düzgün olarak bir sonraki nesillere aktarmak amacıyla hazırladıklarını vurgulayan İkbal Kalın, 'Boncuk Oyası' koleksiyonuna ilave çalışmaların devam ettiğini kaydetti. Kalın, 'Her yıl hazırladığımız takvimde bu yıl boncuk oyaları yer alacak. Çeşitli defileler yaparak unutulmaya yüz tutmuş oyaları tanıtacağız. Ayrıca boncuk oyasından yapılmış olan tülbent, fular, kese, çanta ve elbiselerde çok beğeni toplayacak. Amacımız kültürümüzün yok olmamasıdır' dedi.
lifeinbursa.com adresi üzerinde bulunan fotoğraf ve bilgiler izinsiz kullanılamaz.
Sitede yer alan kullanıcı yorumları üyelik sözleşmesinde kabul edildiği şekilde yorum yapan üyenin şahsi düşünceleridir.
Bu bir dgnteknoloji projesidir.
